BỆNH DO CYCLOSPORA SPP CÓ NGUY HIỂM KHÔNG

trangchu:h2;top:h3;bottom:h3;trai:h3;phai:h3;TrangDanhMuc:h2;TrangChiTiet:h1;Canonical:;SiteMap:0.1;-cauhinhseo-

BỆNH DO CYCLOSPORA SPP CÓ NGUY HIỂM KHÔNG

Trường hợp bệnh đầu tiên ở người được mô tả ở Papua Tân Guinea năm 1977. Suốt 15 năm tiếp theo, nhiều trường hợp tiêu chảy do tác nhân này được ghi nhận. Tác nhân gây bệnh cho người là Cyclospora cayetanensis.

1. HÌNH THỂ CYCLOSPORA SPP

Trứng nang hình cầu, đường kính 8 – 10 µm, chứa hai bào tử nang, mỗi bào tử nang chứa hai thoa trùng. Nghiên cứu siêu cấu trúc của trứng nang non cho thấy có một vỏ sợi bên ngoài, vách tế bào và màng.

Trong trứng nang già, có thoa trùng trong bào tử nang chứa nhân có màng kết dính. Sự hóa bào tử nang, cần thiết cho sự lây nhiễm, xảy ra ở ngoại cảnh ở nhiệt độ 27◦C - 32◦C mất từ 8 – 11 ngày. Trứng nang ở ngoài môi trường khá đề kháng: sống sót ở nhiệt độ lạnh, 2% formalin, 2% potassium dichromate và thậm chí cả clor.

2. CHU TRÌNH PHÁT TRIỂN CYCLOSPORA SPP

Người nhiễm do nuốt trứng nang già dạng gây nhiễm của Cyclospora cayetanensis. Trứng nang xuất nang trong ruột non, thường ở hỗng tràng, xâm nhập tế bào biểu mô ruột non, phát triển chu trình liệt sinh, thành thể hoạt động, các thể này phát triển thành thể phân liệt trưởng thành chứa 8 -12 mảnh trùng, thể phân liệt vỡ, phóng thích các mảnh trùng, xâm nhập vào các tế bào biểu mô khác, và tái lập chu trình liệt sinh, các mảnh trùng này thuộc thế hệ I, là những thể vô tính. Sau nhiều chu trình phân liệt thế hệ I (thể vô tính), thế hệ phân liệt II phát triển, là những thể hữu tính, mỗi tế bào chứa bốn mảnh trùng.

Sau khi xâm nhập tế bào biểu mô ruột non, một số mảnh trùng này sẽ tạo ra một giao tử cái, những cái khác phân chia nhiều lần tạo ra giao tử đực. Khi được phóng thích, một giao tử đực thụ tinh với một giao tử cái, tạo thành hợp tử.

Các hợp tử lần lượt phát triển thành trùng trứng nang, có vách đề kháng với môi trường. trứng nang theo phân được thải ra ngoài môi trường, dạng non chưa lây nhiễm. Trong giai đoạn hóa bào tử nang, các bào tử nguyên bào phân chia thành hai bào tử nang, mỗi bào tử nang chứa hai thoa trùng.

Thời gian hóa bào tử ở ngoài môi trường mất từ vài ngày đến 1 tuần. Trong canh cấy, bào tử nguyên bào mất khoảng 10 -12 ngày để hoàn tất tiến trình. Một nghiên cứu thực nghiệm khác, ở nhiệt độ thích hợp, tiến trình này mất khoảng 7 – 12 ngày, nhiệt độ thích hợp từ 26◦C - 30◦C. Người nhiễm do thức ăn hay nước uống bị nhiễm bẩn. Không có nhiễm từ người qua người.

3. ĐẶC ĐIỂM DỊCH TỄ CYCLOSPORA SPP

Nhiễm Cyclospora gặp ở khắp nơi trên thế giới, thành dịch bùng phát hay rải rác. Vùng nội dịch ít nhất 27 nước, chủ yếu các nước nhiệt đới, trong đó có Việt Nam. Tỷ lệ bệnh toàn bộ từ 1% - 15%, thay đổi theo mùa, và từ năm này sang năm khác, trẻ ≤9 tuổi, chiếm 70% - 80% trường hợp, trong số đó thường không triệu chứng chiếm 72% - 94%; nhiễm không có triệu chứng chiếm tỷ lệ cao hơn ở trẻ lớn 10 – 18 tuổi; và người lớn >17 tuổi; tỷ suất nhiễm HIV cao hơn đáng kể so với tỷ lệ bệnh toàn bộ ≤ 4% những người đi du lịch trở về từ vùng nội dịch vị tiêu chảy do tác nhân này.

- Dịch bùng phát do thực phẩm: Ở Canada/United States: liên hệ đến rau mâm xôi, húng quế; Ở Đức: Rau xà lách nhập từ miền Nam nước Pháp/Nam Italy; Ở Mexico: rau xà lách xoong.

- Dịch bùng phát do nước : 14 trường hợp bệnh do Cyclospora; nước máy ở ký túc xá, nghi ngườiờ nhiễm trong bồn chứa nước.

Bệnh cao điểm mùa xuân và đầu mùa hè, mầm bệnh lan truyền chủ yếu qua thực phẩm hay nước uống nhiễm bẩn, không truyền từ người qua người.

4. BIỂU HIỆN LÂM SÀNG CYCLOSPORA SPP

Biểu hiện lâm sàng của nhiễm Cyclospora ở những cư dân sống trong vùng nội dịch khác với những người khách du lịch đến những vùng này và những người phơi nhiễm ở những vùng không phải là vùng nội dịch.

Đối với dân bản xứ trong vùng nội dịch, thường nhiễm không có triệu chứng, đặc biệt là người lớn. Nếu có cũng hiếm hơn những đối tượng ở vùng khác, thậm chí ở người nhiễm HIV. Nhiễm có triệu chứng, thời gian ủ bệnh khoảng 1 – 11 ngày, trung bình là 1 tuần, kéo dài có khi đến 6 tuần trước khi tự khỏi. Bệnh thường khởi phát đột ngườiột, nhưng có thể trước đó có tình trạng giống như cảm cúm.

Cyclospora cayetanensis gây viêm ruột, mức độ nặng nhẹ thay đổi tùy theo tuổi, đề kháng của ký chủ, và cường độ nhiễm. triệu chứng bao gồm: tiêu chãy tóe nước, ăn mất ngon, mất cân, bụng đầy hơi và chuột rút, nôn, sốt nhẹ.

Tuy nhiên, có những trường hợp nặng bệnh nhân nôn ói, sụt cân, tiêu chảy dữ dội và đau cơ. Điển hình có những bệnh nhân tiêu chảy kéo dài nhiều ngày, tiền sử có đi du lịch dài ngày đến vùng nội dịch.

Trừ khi được điều trị, bệnh có thể tái phát. Điều đáng được ghi nhận thể bệnh nhân thường gặp ở cá thể suy giảm miễn dịch như bệnh nhân AIDS.

5. CHẨN ĐOÁN BỆNH DO CYCLOSPORA SPP

Lâm sàng : Tiêu chảy kéo dài, đặc biệt bệnh nhân có tiền sử mới đi du lịch từ vùng nội dịch về.

Xét nghiệm : Để phát hiện Cyclospora không phải là xét nghiệm thường qui cho hầu hết các phòng xét nghiệm. Bác sĩ lâm sàng nghi người cần ghi chỉ định cụ thể để tìm tác nhân này.

Xét nghiệm phân tìm bào nang, tuy nhiên việc phát hiện trứng nang trong phân rất khó, ngay cả với người có kinh nghiệm, do vậy đòi hỏi bệnh nhân lấy mẫu phân nhiều lần trong nhiều ngày liên tiếp nhau. Phết phân nhuộm acid – fast (AFS) để phát hiện trứng nang. Ngoài ra, trứng nang Cyclospora tự phát huỳnh quang, khi phân có chứa trứng nang Cyclospora sẽ phát huỳnh quang màu xanh dương hay màu xanh lá cây trên nền đen dưới kính hiển vi cực tím.

Phương pháp sinh học phân tử phát hiện DNA của KST trong phân.

6. ĐIỀU TRỊ BỆNH DO CYCLOSPORA SPP

Trimethoprim/sulfamethoxazole (TMP/SMX), tên thương mại Bactrim, Septra, Cotrim. Tuy nhiên, hiệu quả điều trị không cao đối với những bệnh nhân không đáp ứng với điều trị hay dị ứng với sulfa.

7. DỰ PHÒNG BỆNH DO CYCLOSPORA SPP

Tốt nhất ăn chín uống sôi, không ăn thức ăn hay uống nước nhiễm bẩn. xử lý nước bằng clor hay iodine không giết được trứng nang của Cyclospora. Chưa có thuốc chủng ngừa.

BS. Nguyễn Ngọc Ánh (St)

PHÒNG KHÁM CHUYÊN KHOA KST SÀI GÒN
CHUYÊN GIA VỀ NGỨA VÀ GIUN SÁN
Địa chỉ: 141 Trần Tuấn Khải, P. 5, Q. 5, TP. HCM
ĐT. 028 38 38 25 55 - Lịch khám bệnh - Xem bản đồ

BẢN ĐỒ ĐƯỜNG ĐI

BẢN ĐỒ ĐƯỜNG ĐI

HỖ TRỢ TRỰC TUYẾN
Thường xuyên ngứa da
nên kiểm tra giun, sán
TƯ VẤN MIỄN PHÍ
LIÊN HỆ BS.NGA
0912.444.663
.
Thời gian khám bệnh
Từ thứ 2 đến thứ 7
Mở cửa từ:
07:00 (am) - 17:00 (pm)
Nghỉ ngày Chủ nhật
.
PHÒNG KHÁM QUỐC TẾ
ÁNH NGA
GIẤY PHÉP SỐ
02523/SYT-HCM-GPHĐ
MÃ SỐ THUẾ
0312466011/SKHĐT-HCM

HỖ TRỢ TRỰC TUYẾN402 An Dương Vương, Phường 4, Quận 5, TP. HCM

. ...........028 38 30 23 45

THỐNG KÊ

NIỀM TIN VỚI NGƯỜI BỆNH

LỜI CẢM ƠN