BỆNH LANG BEN CÓ NGUY HIỂM KHÔNG

trangchu:h2;top:h3;bottom:h3;trai:h3;phai:h3;TrangDanhMuc:h2;TrangChiTiet:h1;Canonical:;SiteMap:0.1;-cauhinhseo-

Vi nấm gây bệnh là Pityrosporum orbiculare (Malassezia furfur), chỉ ký sinh ở lớp sừng của thượng bì, lành tính nhưng thường tái đi tái lại và ảnh hưởng đến vẻ thẩm mỹ của cơ thể.

ĐẶC ĐIỂM DỊCH TỄ BỆNH LANG BEN

Tác nhân gây bệnh lang ben

Pityrosporum orbiculare là vi nấm dạng hạt men, ưa chất béo (lipophile) và ưa keratin, sống hoại sinh trên da người. Theo Robert, 97% người có mang vi nấm dạng bầu dục Pityrosporum ovale ở da đầu nhiều hơn trước dậy thì.

Trẻ khỏe mạnh < 1 tuổi thường không tìm thấy Pityrosporum nhưng có thể phân lập được trên da của 37% trẻ nhập viện vì một nguyên nhân nào đó.

Sự phân bố bệnh lang ben

Bệnh phân bổ rộng rãi khắp nơi trên thế giới nhất là vùng nhiệt đới và cận nhiệt đới. Ở vùng ôn đới, bệnh thường xảy ra vào mùa hè (từ tháng 5 đến tháng 9).

Bệnh gặp ở mọi lứa tuổi, chủ yếu ở người trẻ (20 tuổi), nam bệnh nhiều hơn nữ.

Yếu tố thuận lợi bệnh lang ben

Điều kiện để nấm phát triển mạnh trên người và chuyển sang gây bệnh chưa được xác định rõ ràn, tuy nhiên có một số yếu tố thuận lợi sau đây được ghi nhận :

Các trường hợp làm tăng chất nhờn trên da như vệ sinh thân thể kém, đổ mồ hôi nhiều (nghề nghiệp hoặc khí hậu), dậy thì, có thai, cortisone tăng trong máu (điều trị corticosteroid toàn thân hoặc trong hội chứng Cushing), dùng mỹ phẩm.

Sự suy giảm sức đề kháng do suy dinh dưỡng hoặc điều trị giảm miễn dịch trong ghép cơ quan… cũng có thể làm bệnh bộc phát.

Yếu tố di truyền dường như cũng liên quan đến tần suất bệnh.

Phương thức lây nhiễm bệnh lang ben

Trực tiếp từ người sang người, hoặc gián tiếp qua khăn lau, quần áo, giường chiếu…

Gần đây, vai trò gây nhiễm toàn thân của Pityrosporum orbiculare cũng được đề cập đến ở những người, nhất là trẻ sơ sinh, được truyền lipid qua đường tĩnh mạch trong một thời gian dài.

TRIỆU CHỨNG BỆNH LANG BEN

Tổn thương lang ben

Thương tổn là những dát giới hạn rất rõ, hơi gỗ cao, hơi bong vẩy, khi cạo sẽ tróc ra những vẩy mịn hoặc để lại vết trắng như phấn (dấu hiệu vỏ bào).

Thương tổn thường khởi đầu từ lỗ chân lông và lan rộng thành những chấm riêng biệt rồi thánh sát, nhiều dát hợp thành mảng lớn có bờ quanh co như bản đồ. Tổn thương cơ bản là những dát tăng sắc tố, màu cà phê sữa nhạt hay màu nâu đỏ, được quan sát rất rõ trên người da trắng hoặc nơi cơ thể ít tiếp xúc với ánh nắng mặt trời như bụng, vú, mặt trong mặt trong cánh tay hoặc đùi.

Tuy nhiên ở vùng da sậm màu như lưng, mặt ngoài cánh tay, hoặc ở người da màu, các tổn thương xuất hiện dưới dạng những dát giảm sắc tố. Càng ra nắng, sự tương phản giữa sắc tố. Càng ra nắng, sự tương phản giữa da bệnh màu trắng và da lành bị rám nắng càng rõ. Trên một bệnh nhân có thể xuất hiện cả hai dạng thương tổn này.

Các thương tổn thường xảy ra ở ngực, phần trên của lưng, c, phần trên của lưng, vai, cánh tay, bụng, đùi, cổ, mặt trước cánh tay, rất hiếm thấy ở da đầu, lòng bàn tay, bàn chân, không bao giờ gặp ở thân tóc, móng. Trên một số bệnh nhân, nấm có thể chiếm ưu thế ở nếp gấp bẹn.

Dưới ánh sáng đèn Wood,các tương tổn phát huỳnh quang màu vàng xanh lá cây.

Bệnh nhân không ngứa hoặc ngứa ít, nhưng khi đổ mồ hôi bệnh nhân có thể ngứa râm ran như kim châm.

Nhiễm toàn thân qua dây truyền dịch (Catheter – acquired infection)

Gặp ở trẻ sơ sinh hoặc người lớn đang được điều trị dài ngày bằng lipid truyền tĩnh mạch. Ở người lớn, tình trạng nhiễm hầu như không gây biểu hiện lâm sàng, chỉ phát hiện tình cờ khi cấy máu, hoặc chỉ sốt kéo dài. Ngược lại, biểu hiện giảm tiểu cầu (substantial thrombocytopenia), tăng bạch cầu (leucoytosis with increased bands) thường xuất hiện ở trẻ sơ sinh.

MIỄN DỊCH VỚI BỆNH LANG BEN

Trên 30 tuổi tỷ lệ bệnh giảm vì thế người ta cho rằng có miễn dịch thu được nhưng cơ chế sinh miễn dịch chưa rõ.

Hầu như tất cả người lớn đều có một lượng kháng thể IgG đối với Pityrosporum orbiculare trong máu.

SINH LÝ BỆNH LANG BEN

Sang thương cơ bản có dạng tăng sắc tố là do các melanosome bị kích thích nên tăng kích thước và phân bố rời rạc trong các tế bào gai.

Sau đó, quá trình chuyển hóa lipid của các tế bào vi nấm đã tạo ra một số chất:

Gây độc tế bào melanocytes làm giảm quá trình tổng hợp melanin.

Ngăn cản sự hấp thu tia cực tím từ ánh sáng mặt trời qua da nên ức chế quá trình sản xuất melanin.

Dicarboxylic acid có vai trò ức chế cạnh tranh với tyrosinase

Vì vậy, vùng da bình thường khi ra nắng vẫn chịu tác dụng của tia cực tím nên sự sinh sắc tố gia tăng trong khi các tổn thương vẫn không thay đổi, trở nên tương phản rõ với da lành.

Tia cực tím của đèn Wood có bước sóng λ dài nên khả năng xuyên thấu ít, sẽ làm phát huỳnh quang các ion của các chất do vi nấm gây bệnh tạo ra.

CHẨN ĐOÁN BỆNH LANG BEN

Chẩn đoán phân biệt bệnh lang ben

Bệnh lang ben đôi khi cần chẩn đoán phân biệt với các trường hợp sau đây :

Bạch biến (Vitiligo)

Dát mắt sắc tố và không bong vẩy nhưng chung quanh là viền tăng sắc tố.

Lông ở vùng thương tổn bị bạc trắng.

Nhạy cảm với tia cực tím và dễ bị bỏng rát khi tiếp xúc với ánh sáng mặt trời.

Thường xảy ra ở mặt, phần trái cửa ngực, mu bàn tay, nách, hang, mi mắt, mũi, tai, khuỷu tay, đầu gối, núm vú, miệng.

Hắc lào (Tinea circiata).

Thương tổn là những hồng ban đa cung, giới hạn rõ, viền có mụn nước nhỏ nhưng nếu bệnh nhân dùng corticoids, mụn nước sẽ mất, khó phân biệt với lang ben.

Trung tâm sậm màu hơn, có vảy nhẹ và tiến triển ly tâm.

Vi nấm gây bệnh là Epidermophyton floccosum, Trichophyton spp. hoặc Microsporium spp.

Nám da (Chloasma)

Gặp chủ yếu ở nữ, từ 20 – 50 tuổi.

Thương tổn là những dát tăng sắc tố, màu nâu đậm hay hơi đen (nhẹ sẽ khí thấy), bờ không rõ, không bong vẩy, đối xứng và giới hạn ở mặt, má, trán, thái dương, cằm.

Càng ra nắng dát càng đậm.

Viêm da tăng tuyến bã nhờn (Seborrheic dermatitis)

Thương tổn là những vẩy hơi vàng, ướt, có dầu, phần dưới lớp vẩy bị viêm nhẹ, ngứa, do sự tiết nhờn gia tăng, thường xảy ra ở da đầu, xương ức, vùng kẽ, nếu ở mặt thì thường ở 1/3 giữa.

Pityriasis rosea

Đây là một bệnh tự giới hạn nhưng tái phát từng đợt. Thường được báo trước bằng những “herald patch” tương tự như bệnh Tinea circinata, sau đó phát triển thành những dát có màu nâu ở trung tâm, viển hồng hay hơi đỏ, vẩy mịn bám ở ngọại vi. Thương tổn có khuynh hướng phát triển thành hình bầu dục theo trục giữa. Những thương tổn cùng một đợt sẽ có kích thước tương đối bằng nhau.

Bệnh nhân có thể ngứa nhiều hoặc ít.

Giang mai thời kỳ II(Syphylis II).

Bệnh đặc trưng bởi những ban đào, đó là những dát hồng lạt, giới hạn không rõ, kích thước thay đổi từ vai mm đến vài cm, sung huyết nhưng dát biến mất khi đè kính, không sẩn, không ngứa. Ban đầu nổi ở hông,ngực rồi lan ra thân mình, gốc tứ chi, ít lan ra chân trừ trường hợp nặng, không bao giờ ở mặt.

Ban đào thường xuất hiện sau khi có chancre khoảng 45 ngày do đó khi khám sẽ thấy vết sẹo của chancre đã lành hoặc đang lành.

Phản ứng BW (+), do Treponema pallidum gây ra.

Đôi khi cần phân biệt với vòng vệ nữ : Dát thâm quanh cổ nhưng thường có hạch cổ hoặc hạch dưới hàm (đối xứng).

Chẩn đoán xác định bệnh lang ben

Chiếu ánh sáng đèn Wood lên da, phần da bệnh sẽ phát huỳnh quang màu vàng xanh lá cây lạt. Vì vậy, đèn Wood rất giá trị trong chẩn đoán và theo dõi điều trị, có thể phát hiện những thương tổn mới không thấy được bằng mắt thường.

Chẩn đoán vi nấm học

Quan sát trực tiếp : Cạo vẩy da ở vùng giữa sang thương, làm phết ướt với dung dịch KOH 20%, quan sát dưới kính hiển vi sẽ thấy những sợi tơ nấm ngắn và cong hình chữ S, Y hay V, đường kính 3 µm nằm lẫn với những đám tế bào hạt men tròn hoặc nẩy búp, vách dày, đường kính 3 -4 µm tạo nên hình ảnh giống như thịt và nui (meat on noodle).

Có thể thu thập bệnh phẩm bằng phương pháp dán băng keo trong lên vùng da bệnh sau đó dán lên miếng kính và quan sát dưới kính hiển vi. Kỹ thuật này rất thuận lợi cho các nghiên cứu trong cộng đồng.

Cấy bệnh phẩm: không cần thiết cho chẩn đoán. Tuy nhiên, trong trường hợp nghi ngờ nhiễm nấm trong máu qua catheter, nên rút máu từ catheter và cấy vào môi trường thích hợp. Vi nấm Pityrosporum orbiculave mọc tốt trên thạch Sabouraud có phủ một lớp dầu olive.

ĐIỀU TRỊ BỆNH LANG BEN

Thuốc thoa tại chỗ

Sử dụng các thuốc điều trị lang ben đều có tác dụng diệt nấm và làm tiêu lớp sừng để vi nấm không còn chỗ ký sinh. Có thể thoa một trong các dung dịch sau đây lên phần da bệnh, 2 – 3 lần/ngày.

Dung dịch acid tartic 10%, tiếp theo là dung dịch Na hyposulfite 15% - 20%.

Rượu có 3% acid salicylic.

Du nhiều trên dịch ASA (aspirin 10g, Na salicylate 8g, rượu 700 100 ml).

Có thể dùng củ riềng 20g giã nát ngâm trong 200 ml giấm thanh.

Hiện nay trên thị trường có rất nhiều thuốc thoa cho kết quả tốt như Jadit, Daktarin, Asterol, Fongeryl, Selsun, Nizoral, Terbinafine… Đối với Terbinafine loại bôi tại chỗ (Lamisil®) dùng trị lang ben rất tốt nhưng loại uống không có tác dụng.

Sau khi điều trị, có thể kiểm soát bằng quan sát trực tiếp vảy da cạo từ nơi có thương tổn. Tuy nhiên, các tổn thương có thể tồn tại nhiều tuần mặc dù đã sách nấm.

Thuốc uống

Khi thương tổn lan tỏa hoặc tái phát nhiều lần có thể cho bệnh nhân uống Ketoconazole (Nizoral®) hoặc itracoazole: 200 mg/ngày x 5 – 10 ngày.

Trường hợp nhiễm Pityrosporum orbiculare toàn thân qua dây truyền dịch (Catheter –acquired infection): Bệnh sẽ khỏi khi rút catheter ra. Mặc dù nấm nhạy cảm với Amphotericine B và azoles nhưng việc pha chế Amphotericine B hoặc Miconazole vào lòng Catheter bị nhiễm vẫn không diệt được nấm. Không cần thiết phải điều trị kháng nấm sau khi lấy bỏ catheter.

DỰ PHÒNG BỆNH LANG BEN

Vệ sinh thân thể mỗi ngày, dùng chung khăn lau, quần áo với người khác. Trên cơ địa da nhờn không nên mặc quần áo dệt bằng sợi tổng hợp, tránh ra nắng nhiều.

Khi có một bệnh nhân, phải khám và điều trị cho các thành viên khác trong gia đình.

BS. Nguyễn Ngọc Ánh

PHÒNG KHÁM CHUYÊN KHOA KST SÀI GÒN
CHUYÊN GIA VỀ NGỨA VÀ GIUN SÁN
Địa chỉ: 402 An Dương Vương, P.4, Q.5, TP. HCM
ĐT. 028 38 30 23 45 - Lịch khám bệnh - Xem bản đồ

BẢN ĐỒ ĐƯỜNG ĐI

BẢN ĐỒ ĐƯỜNG ĐI

Tìm Kiếm

Từ khóa:

HỖ TRỢ TRỰC TUYẾN

Phòng khám Ánh Nga xin thông báo lịch nghỉ Tết Nguyên Đán 2018

Thời gian nghỉ Tết: Từ 11/02 (26 âm lịch) đến hết ngày 25/02/2018 (10 âm lịch)

Ngày 26/02/2018, (11 Tết) Phòng Khám Ánh Nga hoạt động lại bình thường.

Kính chúc quý bệnh nhân cùng toàn thể nhân viên năm mới 2018

PHỒN THỊNH - TÀI LỘC - AN KHANG - THỊNH VƯỢNG

Thường xuyên ngứa da
nên kiểm tra giun, sán
TƯ VẤN MIỄN PHÍ
LIÊN HỆ BS.NGA
0912.444.663
.
Thời gian khám bệnh
Từ thứ 2 đến thứ 7
Mở cửa từ:
07:00 (am) - 17:00 (pm)
Nghỉ ngày Chủ nhật
.
PHÒNG KHÁM QUỐC TẾ
ÁNH NGA
GIẤY PHÉP SỐ
02523/SYT-HCM-GPHĐ
MÃ SỐ THUẾ
0312466011/SKHĐT-HCM

HỖ TRỢ TRỰC TUYẾN402 An Dương Vương, Phường 4, Quận 5, TP. HCM

. ...........028 38 30 23 45

THỐNG KÊ

NIỀM TIN VỚI NGƯỜI BỆNH

LỜI CẢM ƠN