BỆNH VI NẤM NẤM NHỊ ĐỘ

trangchu:h2;top:h3;bottom:h3;trai:h3;phai:h3;TrangDanhMuc:h2;TrangChiTiet:h1;Canonical:;SiteMap:0.1;-cauhinhseo-

BỆNH DO VI NẤM SPOROTHRIX SCHENCKII

(Sporotrrichosis)

benhgiunsan.com Sporothrix schenckii là một vi nấm nhị độ, chủ yếu xâm nhập qua da tạo nên những tổn thương da và mô dưới da, đôi khi phát triển thành bướu nấm (mycetoma). Thể bệnh ở phổi do hít bào tử nấm ngày càng được báo cáo nhiều hơn và thể lan tỏa toàn thân cũng được ghi nhận.n.

1. ĐẶC ĐIỂM DỊCH TỄ

Bệnh phổ biến khắp nơi trên thế giới nhưng tập trung ở vùng nhiệt đới, cận nhiệt đới. Đa số các trường hợp được báo cáo từ lục địa Bắc Mỹ, những vùng nội dịch khác gồm có Nam Mỹ, Nam Phi và Đông Nam Châu Á. Vi nấm . Vi nấm tồn tại trong đất, rong rêu, cây cỏ, hoặc trong gỗ mục nát ở các hầm mỏ.

Bào tử nấm xâm nhập vào da qua các vết trầy xước hoặc khi bị gai đâm. Phương thức nhiễm qua đường hô hấp do hít các bào tử nấm cũng không hiếm lắm, nhất là trong vùng nội dịch. Năm 1945, Smith L.M. ghi nhận trường hợp người mẹ có tổn thương ở má và lây nhiễm sang má của con do tiếp xúc, tuy nhiên kiểu lây trực tiếp từ người qua người vẫn chưa được công nhận.

Một vài báo cáo cho thấy người có thể nhiễm khi tiếp xúc với thú bệnh cũng như nhiễm từ các bệnh phẩm trong phòng thí nghiệm do tai nạn.

Bệnh được xếp vào nhóm bệnh nghề nghiệp vì tỉ lệ bệnh tập trung ở người người làm vườn, chăm sóc cây cảnh, trồng hoa hồng, công nhân hầm mỏ… Nam nhiễm nhiều hơn nữ và phân bố chủ yếu từ 20 – 40 tuổi.

Vi nấm phát triển tốt ở 25 – 270C, độ ẩm trên 90%. Vì vậy ở Việt Nam, Đà Lạt llà vùng nội dịch của bệnh vi nấm Sprorothrix schenckii.

2. TRIỆU CHỨNG BỆNH VI NẤM

Bệnh ở da do s.schenckii

Thể da – mạch bạch huyết (lymphocutaneous sprotrichosis)

Đây là thể thường gặp nhất. Tổn thương ban đầu xuất hiện trong vòng 1 – 12 tuần, trung bình khoảng 3 tuần, sau khi vi nấm xâm nhập. Nốt sần hồng ban, di dộng, không đau phát triển từ nơi da bị trầy xước, thường ở chi chủ yếu ở tay phải như bàn tay, ngón tay. Sẩn lớn dần, có thể đạt đến 3cm đường kính, dính chặt vào mô chung quanh, trở nên mềm và tím, sau đó vỡ ra tạo thành vết loét bờ không đều, chảy dịch hoặc mủ, rất lâu lành. Vài ngày hoặc vài tuần sau, nhiều tổn thương mới sẽ xuất hiện dọc theo đường đi của mạch huyết và tiến triển giống như nốt sần đầu tiên.

Vùng da giữa các nốt có thể bị viêm đỏ. Hạch bạch huyết khu vực thường không bị tổn thương nhưng có thể bị viêm do bội nhiễm vi trùng và hầu như không có các biểu hiện toàn toàn. Trường hợp không điều trị, các sang thương có thể kéo dài nhiều năm.

Thể da khu trú hoặc lan tỏa

Một dạng lâm sàng khác của bệnh do S.schenckii ở da là thể khu trú trong đó một sang thương duy nhất xuất hiện ở nơi vi nấm xâm nhập và không phát triển thêm nhiều sang thương vệ tinh theo đường bạch huyết.

Hình ảnh tổn thương đa dạng, có thể sẩn hoặc mảng hồng ban tiến triển thành vết loét hoặc thành mảng dạng mụn cóc. Bệnh kéo dài rất lâu, thậm chí trên 20 năm, rất hiếm khi tự giới hạn.

Trong thể da lan tỏa, các tổn thương phát triển ở nhiều vùng khác nhau trên cơ thể, thường không khu trú trên cùng một chi thậm chí không xuất hiện ở nơi vi nấm xâm nhập.

Bệnh do S.schenckii ở các cơ quan khác ngoài da

S.schenckii chủ yếu tấn công da và mô dưới da. Các trường hợp bệnh ở các cơ quan khác thường xảy ra trên cơ địa suy giảm miễn dịch.

Thể ở xương khớp

Hầu hết các bệnh nhân đều có biểu hiện sang thương da trước đó, dần dần khớp trở nên cứng và đau. Các khớp thường bị xâm lấn là các khớp xương bàn tay, đầu gối, khuỷu tay, cổ tay, cổ chân. Vi nấm không gây bệnh cho các khớp của cột sống, xương chậu, xương bả vai. Sốt có thể gặp trong một số trường hợp.

Nếu không điều trị, bệnh sẽ lan đến các khớp lân cận, da ở vùng khớp bệnh cũng bị tổn thương và phát triển thành đường dò ra da. Đôi khi bệnh dẫn đến viêm dây chẳng – bao hoạt dịch, đặc biệt ở khớp cổ tay, cổ chân và cân can thiệp ngọai khoa.

Thể phổi

Thể này rất hiếm, ó thể nguyên phát do hít bào tử nấm trong khả năng khí hoặc thứ phát do vi nấm từ da phát tán theo đường máu đến phổi. Đối tượng nguy cơ là những người tiểu đường, lao phổi, sử dụng corticoides lâu ngày, nghiện rượu… Biểu hiện lâm sàng gồm sốt, sụt cân, ho có đàm, có thể ho ra máu ồ ạt gây tử vong. Hình ảnh X-quang cho thấy thâm nhiễm dạng nốt ở thùy trên, có hoặc không có tổn thương hang. Đôi khi phát hiện tràn dịch màng phổi và hạch rốn phổi.

Thể lan tỏa

Trên cơ địa suy giảm miễn dịch, bệnh có thể phát tán khắp nơi gây biểu hiện nhiễm nấm máu, viêm màng não, tổn thương gan, lách, tủy xương, đại tràng…

3. CHẨN ĐOÁN

Chẩn đoán phân biệt

Bệnh nhân sống trong vùng nội dịch, xuất hiện sang thương da ở chi, nơi bị trầy xước đó vài tuần, nên nghĩ đến tác nhân S.schenckii, nhất là khi các tổn thương phân bố dọc theo hướng đi của mạch bạch huyết. Những dạng khác ở da cần phải phân biệt do Leishmania, bệnh verrucous tuberculosis và giang mai III.

Chẩn đoán vi nấm học

Bệnh phẩm

Tùy thể bệnh lâm sàng bệnh phẩm có thể là mủ, dịch rửa phế quản, đàm, dịch não tủy.. Đối với thể bệnh ở da, nên chọn các tổn thương hoại tử chưa loét để hút mủ xét nghiệm; không nên rạch hoặc sinh thiết vì các nốt này sẽ tiến triển thành vết loét rất khó lành.

Nếu các tổn thương đều bị vỡ, có thể dùng tăm bông vô trùng phết lấy mủ ở đáy vết loét, tuy nhiên bệnh phẩm thu thập như vậy thường chứa nhiều vi trùng.

Quan sát trực tiếp

Mật độ vi nấm không cao trong bệnh phẩm nên kết quả quan sát trực tiếp thường ít giá trị. Tuy nhiên, nếu bệnh phẩm được xử lý kỹ, như làm loãng và quay ly tâm trước khi làm phết ướt hoặc phết nhuộm, xác suất tìm thấy vi nấm sẽ tăng lên.

Trên tiêu bản bệnh phẩm, thể sao tua rua (asteroid body) và các tế bào hạt men hình bầu dục hoặc kéo dài như điều xì gà cho phép củng cố thêm tác nhân S.schenckii.

Cấy vi nấm

Cấy trên chuột ít được sử dụng trên chẩn đoán bệnh do S.schenckii vì thể bệnh thường gặp là ở da và đa số trường hợp, hình ảnh lâm sàng của thể bệnh này rất đặc trưng. Ngược lại, việc cấy trên các môi trường nhân tạo lại rất nhạy và cần thiết để định danh chính xác vi nấm gây bệnh.

Bệnh phẩm sẽ được cấy trên hai loại môi trường có chứa kháng sinh chloramphenicol và cycloheximid: Sabouraud dextrose agar (SDA) ủ ở nhiệt độ phòng và Brain heart infusion (BHI) ủ ở 370C để quan sát đặc điểm nhị độ của S.schenckii.

Trên thạch Sabouraud, vi nấm mọc thành khúm dẹt, bề mặt nhăn nheo hoặc xếp nếp, có vẻ ướt. Màu của khúm thay đổi từ kem sang nâu nhạt, nâu đậm và sau 2 tuần sẽ có màu đen. Dưới kính hiển vi, S.schenckii được cấu tạo bởi những sợi tơ nấm mảnh mai, trong suốt, đường kính 1 – 2 µm, có vách ngăn.

Từ sợi nấm, bào đài (conidiophore) mọc riêng lẻ từng cái một, ngắn, thon dần về phía đỉnh. Bào tử (conidia) nhỏ, tròn hoặc bầu dục, mọc thành hình chùm hoa chung quanh bào đài.

Trên môi trường BHI, S.schenckii phát triển thành những khúm nhỏ, nhưngẵn và mềm như khúm vi trùng, màu trắng hoặc vàng hơi xám, cấu tạo bởi những tế bào hạt men nảy búp, tròn hoặc bầu dục, kích thước khoảng 1 – 3 x 4 – 10 µm.

4. ĐIỀU TRỊ VI NẤM

Dung dịch potassium iodide (1 g/1 ml) là lựa chọn đầu tiên để điều.

trị bệnh do S.schenckii. Liều đầu tiên là 1 ml x 3 lần/ngày tăng dần đến 4 - 6 ml x 3 lần/ngày. Sau khi biểu hiện lâm sàng biến mất (trung bình 6 – 8 tuần), vẫn tiếp tục trị liệu thêm ít nhất 1 tháng nữa.

Có thể dùng itraconazole 100 – 200 mg/ngày trong 6 tháng đối với thể bệnh ở da, 400 mg/ngày đối với các thể ngoài da. Amphotericine B truyền tĩnh mạch cũng được dùng trong các thể nội tạng nhưng kết quả còn hạn chế, tỉ lệ thất bại thường xảy ra.

5. DỰ PHÒNG BỆNH VI NẤM

Khi làm việc tiếp xúc với đất, rong rêu hoặc với những vật liệu là nguồn chứa A.schenckii cần phải mặc áo dài tay, mang gang, đi ủng để tránh bị trầy xước, gai đâm.

PHÒNG KHÁM CHUYÊN KHOA KST SÀI GÒN
CHUYÊN GIA VỀ NGỨA VÀ GIUN SÁN
Địa chỉ: 402 An Dương Vương, P.4, Q.5, TP. HCM
ĐT. 028 38 30 23 45 - Lịch khám bệnh - Xem bản đồ

TIN LIÊN QUAN

BẢN ĐỒ ĐƯỜNG ĐI

BẢN ĐỒ ĐƯỜNG ĐI

Tìm Kiếm

Từ khóa:

HỖ TRỢ TRỰC TUYẾN
.
Thường xuyên ngứa da
nên kiểm tra giun, sán
TƯ VẤN MIỄN PHÍ
LIÊN HỆ BS. ÁNH
0912171177
Hoặc Tổng đài: 0281080
Thời gian khám bệnh
Từ thứ 2 đến thứ 7
Mở cửa từ:
07:00 (am) - 17:00 (pm)
Nghỉ ngày Chủ nhật
.
PHÒNG KHÁM QUỐC TẾ
ÁNH NGA
GIẤY PHÉP SỐ
02523/SYT-HCM-GPHĐ
MÃ SỐ THUẾ
0312466011/SKHĐT-HCM

HỖ TRỢ TRỰC TUYẾN402 An Dương Vương, Phường 4, Quận 5, TP. HCM

. ...........028 38 30 23 45

THỐNG KÊ

Thong ke hom nay Hôm nay 1163
Thong ke hom qua Hôm qua 4459
Thong ke tuan nay Tuần này 9934
Thong ke tuan truoc Tuần trước 28486
Thong ke thang nay Tháng này 100180
Thong ke thang truoc Tháng trước 128229
Thong ke toan bo Toàn bộ 4082558

NIỀM TIN VỚI NGƯỜI BỆNH

LỜI CẢM ƠN