CHU KỲ PHÁT TRIỂN CỦA KÝ SINH TRÙNG SỐT RÉT

trangchu:h2;top:h3;bottom:h3;trai:h3;phai:h3;TrangDanhMuc:h2;TrangChiTiet:h1;Canonical:;SiteMap:0.1;-cauhinhseo-

CHU KỲ PHÁT TRIỂN CỦA KÝ SINH TRÙNG SỐT RÉT

Giai đoạn ký sinh trùng sốt rét phát triển vô tính trên cơ thể người

Giai đoạn trong gan

Nếu muỗi mang mầm bệnh sốt rét, ký sinh trùng sẽ tập trung trong tuyến nước bọt của muỗi dưới dạng thoa trùng (sporozoit) là những sợi mành hình thoi, dài khoảng 10 – 15 µm với nhân ở trung tâm. Khi muỗi đốt người, thoa trùng sẽ theo nước bọt của muỗi m2 xâm nhập vào hệ tuân hoàn. Sau 30 phút lưu thông trong hệ tuần hoàn, thoa trùng sẽ đến gan, xâm nhập vào tế bào gan và phát triển tại đó. Trong tế bào gan, ký sinh trung đầu tiên có kích thước khoảng 3 µm với một nhân và một vòng tế bào chất mảnh sau đó sẽ phát triển lên thể phân liệt ở gan (schizont gan) có kích thước thay đổi từ 30 – 70 µm, trong có chứa hàng ngàn mảnh trùng hay còn gọi là thể phân cách (Plasmodium falciparum: 30.000; Plasmodium vivax: 10.000; Plasmodium malariae và Plasmodium ovale: 15.000). Sau khi các phân liệt gan này sẽ vỡ ra, phóng thích các mảnh trùng vào máu. Giai đoạn phát triển trong gan thay đổi tùy theo loài ký sinh trung. Đối với Plasmodium falciparum là 5 ½ - 7 ngày, Plasmodium vivax 6 – 8 ngày, Plasmodium ovale 9 ngày và Plasmodium malariae là 14 – 16 ngày.

Đối với Plasmodium vivax và Plasmodium ovale, ngoài sự phát triển tức thời của thoa trùng trong gan như trên, còn có sự tồn tại của các thể ngủ (hypnozoit) trong gan: thoa trùng xâm nhập tế bào gan nhưng không tiếp tục phát triển ngay để cho ra phân liệt, mà nằm yên trong tế bào gan. Vài tháng, thậm chí cả năm sau đó, vì một lý do hiện chưa rõ, các thể ngủ mới phát triển tiếp cho ra phân liệt, và rồi phân liệt vỡ ra, tung các mảnh trùng vào máu gây ra các cơn tái phát sốt rét. Riêng Plasmodium falciparum và Plasmodium malariae không có thể ngủ trong gan.

Giai đoạn trong hồng cầu

Các mảnh trùng được phỏng thích từ gan ra sẽ xâm nhập vào hồng cầu để phát triển thành tư dưỡng (trophozoit). Từ thể tư dưỡng sẽ phát triển thành thể phân liệt (schizont) chứa nhiều mảnh trùng. Số lượng mảnh trùng trong một phân liệt thay đổi tùy theo loài ký sinh trùng sốt rét. Phân liệt trong máu sẽ vỡ ra để các mảnh trùng với kích thước 1,5 µm xâm nhập các hồng cầu khác và tiếp tục chu kỳ trong hồng cầu (cho ra tư dưỡng rồi phân liệt…). Chu kỳ trong hồng cầu kéo dài 48 giờ đối với Plasmodium vivax và Plasmodium falciparum, 72 giờ đối với Plasmodium malariae và 50 giờ đối với Plasmodium ovale. Sau nhiều chu kỳ như trên, một số mảnh trùng phát triển thành các thể hữu tính là giao bào (gametocyte) đực và cái. Các thể này không phát triển thêm mà chỉ nằm trong hồng cầu chờ được muỗi cái Anopheles spp, hút vài dạ dày để phát triển tiếp.

Giai đoạn ký sinh trùng sốt rét phát triển hữu tính trong muỗi

Khi muỗi cái Anopheles spp đốt người có bệnh sốt rét, các thể ký sinh trùng sốt rét trong máu sẽ được hút vào dạ dày của muỗi, nhưng chỉ có các thể giao bào là tiếp tục phát triển được. Vài phút sau khi vào dạ dày muỗi, có hiện tượng thoát roi (exflagellation) ở giao bào đực để cho ra 4 – 8 tiểu giao tử (microgamete), trong khi giao bào cái trở thành đại giao tử (macrogamete). Quá trình phát triển từ giao bào cho ra tiểu giao tử và đại giao tử hoàn thành trong vòng 20 phút trong dạ dày muỗi. Một tiểu giao tử sẽ xâm nhập vào một đại giao tử và một hợp tử (zygote) được hình thành (trứng thụ tinh). Trong vòng 18 – 24 giờ trứng này sẽ trở thành một trứng di động (ookinete), đi xuyên qua vách dạ dày muỗi và phát triển thành một trứng nang (oocyst) nằm ở mặt ngoài và dưới lớp màng bao dạ dày, có kích thước từ 40 – 55 µm. Trứng nang phát triển thành nang thoa trùng (sporocyst), chứa hàng ngàn thoa trùng (sporozoit) trong đó. Nang thoa trùng sẽ vỡ ra, các thoa trùng tự do sẽ hướng về tuyến nước bọt của muỗi và tập trung trong tuyến nước bọt. Khi muỗi đốt người, thoa trùng sẽ theo nước bọt mà xâm nhập vào cơ thể người để tiếp tục chu kỳ phát triển trong người. Người ta đã ước tính là mỗi lần muỗi đốt có khoảng ít hơn 100 thoa trùng xâm nhập vào người.

CHU KỲ PHÁT TRIỂN CỦA KÝ SINH TRÙNG SỐT RÉT

Chu kỳ phát triển của ký sinh trùng sốt rét

Thời gian ký sinh trùng phát triển trong muỗi lâu khoảng 1 – 2 tuần, tùy thuộc vào nhiệt độ của môi trường bên ngoài. Nhiệt độ môi trường bên ngoài càng cao thì thời gian ký sinh trung phát triển trong muỗi càng ngắn. Nhiệt độ bên ngoài thấp hơn 16◦C thì Plasmodium vivax sẽ không phát triển trong muỗi (18◦C đối với Plasmodium falciparum), cũng như nếu nhiệt độ cao quá 45◦C thì ký sinh trùng sẽ ngưng phát triển.

BS. Nguyễn Ngọc Ánh

PHÒNG KHÁM CHUYÊN KHOA KST SÀI GÒN
CHUYÊN GIA VỀ NGỨA VÀ GIUN SÁN
Địa chỉ: 402 An Dương Vương, P.4, Q.5, TP. HCM
ĐT. 028 38 30 23 45 - Lịch khám bệnh - Xem bản đồ

BẢN ĐỒ ĐƯỜNG ĐI

BẢN ĐỒ ĐƯỜNG ĐI

HỖ TRỢ TRỰC TUYẾN
Thường xuyên ngứa da
nên kiểm tra giun, sán
TƯ VẤN MIỄN PHÍ
LIÊN HỆ BS.NGA
0912.444.663
.
Thời gian khám bệnh
Từ thứ 2 đến thứ 7
Mở cửa từ:
07:00 (am) - 17:00 (pm)
Nghỉ ngày Chủ nhật
.
PHÒNG KHÁM QUỐC TẾ
ÁNH NGA
GIẤY PHÉP SỐ
02523/SYT-HCM-GPHĐ
MÃ SỐ THUẾ
0312466011/SKHĐT-HCM

HỖ TRỢ TRỰC TUYẾN402 An Dương Vương, Phường 4, Quận 5, TP. HCM

. ...........028 38 30 23 45

THỐNG KÊ

NIỀM TIN VỚI NGƯỜI BỆNH

LỜI CẢM ƠN